Эстон писатель Арво Валтон Марий Элыш толын коштмыж годым, финн-угор сылнымут нерген ойлышыжла, марий серызе-влаклан тыгай ойым ыштыш: возыза эрыкан шижмаш дене, тунам чылажат сай лиеш. Сылнымут пашаште "эрыкан шижмаш" умылымашым тӱрлӧ вечын ончалаш лиеш. Но тачысе кечын Европысо автор-влак сылнымут произведенийым возымо формым да йӧным ойырен налмаштат эрыкан улмыштым палемдаш йӧратат. Нуно классический почеламутын ритм ден рифмыж нерген умылымашым шӧрын ончат да верлибр йӧн дене пайдаланат. Верлибр, авторлан классический почеламутын кышкар оратаж деч кораҥын, шонымашым келгын каласен кодаш полша, маныт. Тыгодым серызе-влак эсогыл знакым шындыме йодышымат рашемдаш огыт тырше. Тыге нуно чынак эрыкан улмыштым утларак шижыт, очыни: луд - кузе тыланет келша, кушто шӱлышет ок сите - чарналте…
Финн-угор автор-влакат ты йӧн дене пеш кумдан пайдаланат. Таче ме финн писатель Леена Лаулаайненын почеламут аршашыжым лудаш темлена. Автор икмыняр гана Марий Элыште лийын, шочмо калыкнан пӱрымашыже нерген "Марийцы" книгам возен. Темлыме почеламут аршашат родо-тукым калыкын, йомак да мурылан поян Марий мландын куатше нерген шарныкта.
Леена Лаулаайнен
Тыматле Маршан
Сур кӧгӧрчен гай чоҥештылше
Эр тӱтыраште
Кылмыше шемлогын вачӱмбалне
Маршан шокталтен
шомакдыме мурым.
Ончал мӱкш-влакын
Кушталтымыштым, Маршан!
Эрте нунын дек пувурса
вондо воктечын,
Тушто ший памаш ушна эҥерыш
Да кайыккомбо еш
Кугу ваштар йымалне йӱштылеш
Тушто, канде пӧртыштӧ
Курымашлык ой-влак илат.
Вӱдкайыкын муржо пычкемышыш
керылт пурен
Шӱйым шуялын
Вуйым тыҥге-туҥге савыркален
Ийын, келанен вӱд йымалне
Чоҥештат ер ӱмбалне
Да куштат тымыкым пӱчшӧ
Йӱксавышым колмешке
Вӱд йымалне йӱдвошт
чонан-влак ийын модыт
Кече велке ончен,
Икте-весым вучен умылат:
Тӱня улеш кайык муно, алят.
* * *
Акрет годым Иктӱкан миен шуын
Кугу эҥер деке. Коден
янлык-кайык-влакын капкам
Савырнен курыкысо каза
тукымын кугыжашкышт да
Ош комбо-влакын кудышт гыч
Шӱдыр деке вошт
Тул да шикш гоч чоҥешта.
Ал эрдене
Кунам кече изи курык ӱмбач вола
Иктӱкан ерысе ший вӱдыш
Йӱштылаш шуҥгалтеш. Тунам,
йолташем,
Тыят тудым ужын кертат.
Тудо шуэн вашешта йодыштметлан.
Иктӱкан шӱм-чон йодмым веле
Тунемын ужаш.
Пий-влак
Арам тудым шеҥгечынже поктылыт.
Лач южгунам, кунам кумда
эҥер сереш
Чечен йоча кодеш йылт шкетын
Иктӱкан туддеке лишемеш
Чодырасе олма саскан ю тамже
семын.
Финн-угор автор-влакат ты йӧн дене пеш кумдан пайдаланат. Таче ме финн писатель Леена Лаулаайненын почеламут аршашыжым лудаш темлена. Автор икмыняр гана Марий Элыште лийын, шочмо калыкнан пӱрымашыже нерген "Марийцы" книгам возен. Темлыме почеламут аршашат родо-тукым калыкын, йомак да мурылан поян Марий мландын куатше нерген шарныкта.
Леена Лаулаайнен
Тыматле Маршан
Сур кӧгӧрчен гай чоҥештылше
Эр тӱтыраште
Кылмыше шемлогын вачӱмбалне
Маршан шокталтен
шомакдыме мурым.
Ончал мӱкш-влакын
Кушталтымыштым, Маршан!
Эрте нунын дек пувурса
вондо воктечын,
Тушто ший памаш ушна эҥерыш
Да кайыккомбо еш
Кугу ваштар йымалне йӱштылеш
Тушто, канде пӧртыштӧ
Курымашлык ой-влак илат.
Вӱдкайыкын муржо пычкемышыш
керылт пурен
Шӱйым шуялын
Вуйым тыҥге-туҥге савыркален
Ийын, келанен вӱд йымалне
Чоҥештат ер ӱмбалне
Да куштат тымыкым пӱчшӧ
Йӱксавышым колмешке
Вӱд йымалне йӱдвошт
чонан-влак ийын модыт
Кече велке ончен,
Икте-весым вучен умылат:
Тӱня улеш кайык муно, алят.
* * *
Акрет годым Иктӱкан миен шуын
Кугу эҥер деке. Коден
янлык-кайык-влакын капкам
Савырнен курыкысо каза
тукымын кугыжашкышт да
Ош комбо-влакын кудышт гыч
Шӱдыр деке вошт
Тул да шикш гоч чоҥешта.
Ал эрдене
Кунам кече изи курык ӱмбач вола
Иктӱкан ерысе ший вӱдыш
Йӱштылаш шуҥгалтеш. Тунам,
йолташем,
Тыят тудым ужын кертат.
Тудо шуэн вашешта йодыштметлан.
Иктӱкан шӱм-чон йодмым веле
Тунемын ужаш.
Пий-влак
Арам тудым шеҥгечынже поктылыт.
Лач южгунам, кунам кумда
эҥер сереш
Чечен йоча кодеш йылт шкетын
Иктӱкан туддеке лишемеш
Чодырасе олма саскан ю тамже
семын.
В.Гаврилова, З.Дудина кусареныт, "Марий Эл"
