Ас муын быдтӧмыд чӧскыдджык

Июль 1 лунӧ Сыктывкарӧ агрофорум вылӧ чукӧртчылісны видз-му овмӧсын уджалысьяс, общественнӧй котыръясын водзмӧстчысьяс да чина войтыр. Сёрнитісны, кыдзи сӧвмӧдны республикаын аграрнӧй юкӧнсӧ.

Форум нуӧдан лунӧ Степан изэрд дорын ярманга вылын видз-му вӧ-дитысьяс вузасисны йӧлӧн, яйӧн, пӧжасӧн да быдмӧгъясӧн. А орччӧн сулалісны республикаса СПК-ясын вӧдитчан тракторъяс, куртан машинаяс, гӧран-кӧдзан да мукӧд техника.

А сэккості госслужба академия-ын Коми Республикаса Юралысьлысь удж вӧчысь Сергей Гапликов восьтіс агрофорумсӧ. Сійӧс миян регионын нуӧдӧны медводдзаысь на.

Аслас сёрниын Сергей Гапликов пасйис, бӧръя кадӧ пӧ республикаса правительство водзын кутісны ёся сулавны видз-му овмӧс сӧвмӧдӧм кузя юалӧмъяс.

—Ми вермам асьнымӧс вердны. Сикт да видз-му овмӧс «Возрождение республики» уджтасын шуӧма медтӧдчанаӧн. Дерт, оз ло кокньыд пӧртны тайӧс олӧмӧ, но быть колӧ вӧчны, медым ми олім озыр регионын. Чайта да, ӧтвылысь ми вер-мам збыльмӧдны став бур дум-кӧс-йӧмнымӧс, — висьталіс Сергей Анатольевич.

Пасъям, видз-му овмӧс йылысь неважӧн сёрнитісны и Россияса Народнӧй фронтлӧн чукӧртчылӧм дырйи, кӧні странаса Президент юксис сикт сӧвмӧдӧм кузя аслас видзӧдласӧн. Владимир Путин вӧзйис збыльмӧдны инвестицияа проектъяс, дасьтыны специалистъясӧс да ышӧдны том йӧзӧс зільны сиктса предприятие-ясын.

—И ме кора тіянӧс юксьыны асланыд мӧвпъясӧн, кыдзи бурджыка котыртны тайӧ уджсӧ. Талун тіян эм позянлун «гӧгрӧс пызан» сайын видлавны уна сикас уджтас, и ме кӧсйыся тіянлы, мый пӧртам найӧс олӧмӧ, — тӧдчӧдіс регионӧн весь-кӧдлысь.

Юралысьлысь удж вӧчысь торйӧн пасйис районъяссӧ, кӧні республикаса правительствокӧд ӧтув зільӧны корсьны видз-му овмӧс сӧвмӧдӧм вылӧ сьӧм.

—Со неважӧн на ми збыльмӧдім Княжпогост районын инвестицияа проект. Сы серти нёль во мысти Емваын заводитас уджавны Комиын медся ыджыд тепличнӧй комплекс. Таысь ӧтдор кӧсъям  лӧсьӧдны сэні и картупельысь крахмал вӧчан предприятие. Картупель муяс паськӧдӧм сетас позянлун сӧвмӧдны и чипан-порсь видзан, йӧв-рысь вӧчан производствояс, лӧсьӧдны выль  уджаланінъяс, нюжӧдны туйяс. Такӧд йитӧдын картупельсӧ сор-сьытӧг позьӧ шуны «мӧд няньӧн». Тайӧ проектнас ми вермам збыльмӧдны и сідз шусяна импортозамещение, коді ёся на сулалӧ миян страна водзын, — юксис аслас мӧвпъясӧн Сергей Анатольевич.

Сэк жӧ регионӧн веськӧдлысь пасйис, мый Коми оз вермы ставсӧ быдтыны аслас му вылын. Ок на пӧ сьӧкыд войвылад мырсьыны видз-му овмӧсад, тӧлыс пӧ ӧд миян кузь, а гожӧмыс — дженьыд. Та вӧсна сійӧ вӧзйис ёртасьны мукӧд регионкӧд да унджык вузӧс ӧтамӧдлы инавны.

Торйӧн сійӧ казьтыштіс кӧр видзӧм йылысь. Ставнымлӧн пӧ ӧд на вежӧрын сійӧ кадыс, кор Комиын вӧчӧм замшатӧ вузавлісны Россия пасьтала да весиг суйӧр сайын.

Сергей Анатольевич вӧзйис кредит сетысь организацияяслы пуктыны кар-районъяс сӧвмӧдӧмӧ ассьыныс пай. Республикаын пӧ кутасны уджавны сӧмын сэтшӧм банкъяс, кодъяс водзмӧстчӧны да топыд йитӧд кутӧны правительствокӧд, отсасьӧны регионлы.

—Республикаса правительство оз вунӧд и субсидия йылысь. Сиктсалы сьӧмӧн отсӧгыс зэв тӧдчана. Грездын, кӧні абу уджыс, сійӧ  сетӧ позянлун нажӧвитны кӧть нин мыйтакӧ сьӧм. Сэк жӧ уна фермер да предприниматель дась паськӧдны ассьыс овмӧссӧ, но налы колӧ отсыштны, — сёрнисӧ кывкӧрталігӧн пасйис Сергей Гапликов.

Та бӧрын кыв босьтіс Госсӧветӧн веськӧдлысь Надежда Дорофеева:

—Ӧні видз-му овмӧсын оз тырмыны специалистъяс, сьӧкыд и сьӧмӧн. Сьӧмнас вермас отсавны республикаса правительство, а кытысь корсьны уджалысьӧс — некод оз тӧд. Дерт, том йӧз ӧні мӧдджыкӧсь, унаӧн оз кӧсйыны мырсьыны му вылын. Но такӧд колӧ мыйкӧ вӧчны, и зэв бур, мый тайӧ чукӧртчӧм вылын сёрнитам и видз-му овмӧслы колана специалистъясӧс велӧдӧм йылысь.

Водзӧ форумыс муніс секцияясын. Налӧн уджӧ пырӧдчисны Россияса минсельхозпродын, Коми минэкономын да торгово-промышленнӧй палатаын зільысьяс, Госсӧветса депутатъяс, гырысь предприятиеясӧн веськӧдлысьяс.

Чинаяс вӧзйисны сӧвмӧдны потребкооперация да видз-му прӧдукта переработайтан предприятиеяс. Тайӧ пӧ сетас позянлун вӧзйыны ньӧбысьлы унджык сикас вӧлӧга да топыдджыка ёртасьны ыджыд вузасянінъяскӧд. Кыдзи пасйис Госсӧветса депутат Дмитрий Шатохин, талун пӧ республикаын зільӧ 16 кооперация, на пиысь водзмӧстчӧ сӧмын  11-ыс. Форум дырйи вӧзйисны       лӧсьӧдны «Кооперативъяс сӧвмӧдан фонд».

Агропромышленникъяслы индісны, медым 2021 воӧ  республикаын лысьтісны 70 сюрс тонна йӧв. Кыдз пасйисны скӧт видзысьяс,  дугдас кӧ пӧ чинны ас овмӧсъясын скӧтлӧн юр лыдыс, тайӧ индӧдсӧ позяс пӧртны олӧмӧ.

Унаӧн элясисны, окота пӧ эськӧ уджавны, да мусӧ оз сетны. И абу дивӧ татшӧм элясьӧмыс, ӧд Комиын 44 прӧчент мунас некод оз вӧдитчы. Такӧд йитӧдын муниципалитетъяслы тшӧктісны сёрнитчыны фермеръяскӧд да могмӧдны найӧс видз-мунас.

Дерт, кыпӧдлісны сёрни, сиктын пӧ некодлы лои уджавнысӧ. Сідз, республикаса войтырысь сиктса районъясын ӧні олӧ 20 прӧчентыс и  на пиысь сӧмын кык прӧчентыс зільӧ видз-му овмӧсын. Та вӧсна Выльгортса сельхозтехникумын восьтӧмаӧсь му вылын уджалысь том войтырӧс заочнӧя велӧдан юкӧн.

Форум вылӧ чукӧртчӧмаяс вӧзйисны тшӧтш лӧсьӧдны «Кадры для села» уджтас. Торйӧн пасйисны, колӧ пӧ ышӧдны том йӧзӧс вуз-техникумын велӧдчӧм бӧрас бӧр локны ас районӧ. Колӧ дасьтыны том специалистъяслы отсалан выль программаяс да тшӧкыдджыка гижны видз-му овмӧсын зільысьяс йылысь газет-журналын.

Кыдзи пасйис агрофорумлысь уджсӧ кывкӧрталігӧн республикаса правительствоӧн веськӧдлысьӧс вежысь Алексей Старцев, ӧні пӧ зэв бур кад, медым котыртны асшӧр удж, торйӧн нин видз-му овмӧсын:

—И абу санкцияяс понда. Комиын олысьяс кӧсйӧны ньӧбны ас му вылын быдтӧм, ас регионын вӧчӧм сёян-юан. Войвывса вӧлӧгаыд, дерт, донаджык, и сӧмын гырысь овмӧсъяслӧн прӧдукцияыс та боксянь оз  ёна торъяв лунвывсасьыд. Но век жӧ ас муын быдтӧмторйыд чӧскыдджык да и пӧтӧсаджык. Ӧні ми заводитім уджавны та вылын, и миян эм став позянлуныс сиктын олӧмсӧ вежны бурланьӧ.

 

Regions: 
Народы: