Саманын эргыже Сергей Николаев (на марийском языке)

Эрла, 23 мартыште, Марий АССР-ын калык писательже Сергей Николаевын шочмыжлан 100 ий темеш. Тидын лўмеш республикыштына сылнымут вашлиймаш, мутланымаш-влак эртат.

М.Шкетан лўмеш Марий национальный театрын артистше-влак Финн-угор писатель-влакын конгрессышт вашеш у проектым илышыш шындараш шонат. Нуно "Салика" спектакльым писательын шочмо Морко кундемыштыже ялысе оралте кєргыштє, пўртўс лонгаште модын ончыктынешт. Тыгодым калыклан действийын виянмыжым кугу экран гочат эскераш йєн лиеш.

Марий Эл Кугыжаныш премийын лауреатше, МАССР искусствын сулло деятельже, Йошкар-Олан почетный гражданинже Сергей Николаев шочмо калыкнан толмо корныштыжо эрелан келге кышам коден. Эртыше илыш кышкареш негызлалтше сылнымутшо Совет жапысе вашталтыш-влакым чапландарен да тунамсе калыкым порылык шўлыш дене чон арулыкым арален илаш ўжын. 1936-1937 ийлаште возымо "Салика" музыкальный комедийже - таче Российысе национальный искусствын шєртньє фонд поянлыкше радамыште.

Тўрлє ийлаште Маргостеатрын сценыштыже Сергей Николаевын произведенийже-влак почеш кумло наре спектакль шындалтын. "Вўдшє йога", "У саска", "Лейтенант Огнев", "Шинелян ўдыр", "Элнет серыште", "Айвика", "Мланде пеледеш" да моло пьеса-влак калыкнан кумылжым нєлтен вўчкеныт. Кумло наре постановка гыч латик ганаже - чылаштын йєратыме "Салика"! Театрышке угыч толшо кажне режиссер ты комедий дене пашам ыштымым кугу пиаллан шотлен. Тений 5 апрельыште "Салика" шедеврын икымше гана сценыште ончыкталтмыжланат 70 ий темеш. Шымлу ий жапыште "Салика" мыняр гана сценыште ончыкталтын, тогдаяш йєсє огыл. Вет 1978 ийыште, писательлан 70 ий темме кечын, артист-влак 700-шє гана модыныт.

Такшым куатле туныктышо-влак С.Г.Чавайнын, И.С.Палантайын, И.А.Шабдаровын (Шабдар Осыпын) тунемшышт вес семын илен кертын мо? Курым тўналтышыште мерчен илыше калыкын чонышто ўшаным ылыжтен кертше, ончыко вўден моштышо ен-влак пелен Сергей Николаевичат пенгыде койыш-шоктышан да куатле шўлышан айдеме семын кушкын.

Кечын ыштыме паша дене уланын, писатель ен пагалыме, уста драматург семын чапланен. Тидын нерген Марий АССР Кугыжаныш премий, Трудовой Йошкар Знамя орден, "Знак Почета" кок орден-влакат ойлат. Илаш мо кўлеш - тудын чыла лийын. Пенгыде еш, театрыште шындалтше пьеса-влак, сылнымут сенымаш, чап…

Туге гынат пўрымаш тудым вўчкен ашнен манаш ок лий дыр. Илышыж мучко культурым, сылнымутым, мер илышым вуйлатыме пашаште тыршыше Сергей Николаевич йырат шуко манеш-манеш вўдылалтын. Тиде сылнымут историйым радамлыше Гельсий Зайниевын "Пиалан ўмыр" шымлыме пашаж гычат раш коеш. Эн келге чон сусырым писательын кумдан чапланыше "Салика" пьесыже ыштен. Тўналтышыште критик-влак "Полатовын сўанжым" (икымше вуймут) лушкыдылыклан шылталеныт гын, варажым амал деч посна "Салика" комедийым С.Чавайн деч шолыштмо манын титаклен ойленыт. Совет кучем ты титак ойым єрдыжеш коден огыл. Чылажымат шот дене терген, авторым титаклышаш амалым муын огыл.

— Ачам - эртен кайыше саманын эргыже: курым тўналтыште революций лўшкымє йўкеш шочын да 1993 ийын, Россий Верховный Советым лўйкалыме кечылаште, илыш дене чеверласен, - ойла писательын пашажым умбакыже шуйышо эргыже, режиссер Александр Сергеевич Николаев.

Мастар эргын иктешлыме ойжо дене келшыде ок лий. Театрым йєратыше кажне айдемын чоныштыжо Сергей Николаев эрелан марий ўдырамашым моктен чапландарыше писатель семын илаш тўналеш.

"Марий Эл"